Uşaqda qızdırma valideynləri çox narahat edən ən geniş yayılmış vəziyyətlərdən biridir. Qızdırma özü bir xəstəlik deyil, orqanizmin infeksiya və ya digər problemlərə qarşı müdafiə reaksiyasıdır. Bununla belə, bəzi hallarda uşaqda qızdırma ciddi xəstəliyin əlaməti ola bilər və dərhal tibbi yardım tələb edir.
Qızdırma nədir və normal hesab edilən hərarət nə qədərdir?
Uşaqlarda normal bədən hərarəti 36,0–37,2°C arasında hesab edilir. Əgər hərarət 38°C-dən yuxarı qalxırsa, bu artıq qızdırma sayılır. Hərarətin 38,0–38,9°C olması yüngül qızdırma, 39,0–39,9°C olması orta, 40°C və yuxarısı isə yüksək qızdırma kimi qiymətləndirilir. Qızdırmanın özü əslində orqanizmin virus, bakteriya və ya digər xarici agentlərə qarşı mübarizə aparmasının göstəricisidir. Lakin bu, valideynlərin vəziyyəti diqqətsiz izləməli olduğu anlamına gəlmir. Hərarətin nə qədər yüksək olduğu qədər, uşağın ümumi vəziyyəti, davranışı və müşayiət edən əlamətlər də eyni dərəcədə vacibdir.
Uşaqda qızdırmanın ən çox rast gəlinən səbəbləri
Uşaqlarda qızdırmanın ən geniş yayılmış səbəbi respirator virus infeksiyalarıdır — soyuqdəymə, qrip, COVID-19 və s. Bundan başqa, qulaq iltihabı (otit), boğaz iltihabı (tonzillit), sidik yolları infeksiyaları, pnevmoniya kimi bakterial xəstəliklər də qızdırmaya yol açır. Uşaqlarda peyvənd sonrası müvəqqəti hərarət artımı da tamamilə normaldır. Dişçıxarma dövründə yüngül hərarət müşahidə edilə bilər, lakin bu 38°C-dən yüksəyə çıxmamalıdır. Bəzən isə qızdırma daha ciddi vəziyyətlərin — meningitin, sepsisin — əlaməti ola bilər. Buna görə uşaqda qızdırmanın səbəbini düzgün müəyyən etmək üçün pediatra müraciət etmək tövsiyə olunur.
Evdə nə etmək olar: qızdırmanı azaltmaq üçün tövsiyələr
Uşaqda qızdırma müşahidə ediləndə valideynlər ilk olaraq sakit olmalı və bir neçə sadə tədbirə əl atmalıdır. Uşağa bol maye içirmək — su, itburnu çayı, kompot — çox vacibdir, çünki hərarət zamanı orqanizm tez susuzlaşır. Uşağı həddindən artıq geyindirməyin, otaqda hava dövranını təmin edin. İstiliyini azaltmaq üçün nəm, isti (soyuq yox) dəsmal ilə alnını, qoltuğaltını və qasıq nahiyəsini silmək faydalıdır. Həkim tövsiyəsi ilə yaşa uyğun dozada ibuprofen və ya parasetamol vermək olar. Spirtli sirkə ilə silmə uşaqlar üçün qəti tövsiyə edilmir, çünki bu maddələr dəri vasitəsilə uduları bilir.
Nə vaxt dərhal həkimə getmək lazımdır?
Bəzi hallarda uşaqda qızdırma dərhal tibbi müdaxilə tələb edir. Aşağıdakı əlamətlər olduqda gecikmədən həkimə müraciət edin: 3 aydan kiçik körpədə hərarətin 38°C-dən yuxarı olması; 3–6 aylıq uşaqda hərarətin 39°C-dən yuxarı olması; hər hansı yaşda hərarətin 40°C-dən artıq olması; qızdırmanın 3 gündən çox davam etməsi; qızdırma ilə birlikdə sərt boyun, işıqdan qorxma, intensiv baş ağrısı, döküntü, çətin nəfəs alma, qusma, huşun bulanması müşahidə edilməsi; uşağın çox letargik olması, oyandırılmasının çətin olması və ya əksinə hədsiz ağlaması. Bu əlamətlər ciddi infeksiyanın — xüsusilə meningit və ya sepsisın — göstəricisi ola bilər.
Nəticə
Uşaqda qızdırma çox vaxt özü-özünə keçən, orqanizmin müdafiə mexanizminin bir hissəsidir. Lakin valideynlər vəziyyəti diqqətlə izləməli, yuxarıda sadalanan təhlükəli əlamətlərə qarşı həssas olmalıdırlar. Şübhə yarandıqda, gecikdirmədən peşəkar tibbi yardım almaq ən düzgün qərardır. TapHekim.com platformasında təcrübəli pediatr həkimlər sizi gözləyir — onlayn konsultasiya və ya klinikaya yazılmaq üçün indi qeydiyyatdan keçin və uşağınızın sağlamlığını etibarlı əllərə həvalə edin.
Tez-tez Verilən Suallar
Uşaqda neçə dərəcə hərarət qızdırma sayılır?
38°C və yuxarısı qızdırma hesab edilir. 37,2–37,9°C arasındakı hərarət isə subfebril, yəni yüngül artım kimi qiymətləndirilir. Dəqiq ölçüm üçün elektron termometr tövsiyə olunur.
3 aylıqdan kiçik körpədə qızdırma nə qədər təhlükəlidir?
3 aydan kiçik körpələrdə 38°C-dən yuxarı istənilən hərarət tibbi fövqəladə vəziyyət kimi qəbul edilməlidir. Bu yaş qrupunda immun sistemi hələ tam inkişaf etmədiyindən infeksiyalar çox sürətlə ağırlaşa bilər. Dərhal həkimə müraciət edin.
Uşağa qızdırma zamanı antibiotik vermək lazımdırmı?
Xeyr, antibiotikler yalnız bakterial infeksiyalarda effektivdir və mütləq həkim təyinatı ilə istifadə edilməlidir. Virus mənşəli qızdırmada antibiotik vermək faydasız, hətta zərərlidir. Özbaşına antibiotik istifadəsi müqavimət problemlərinə yol açır.
Qızdırma zamanı uşağa hansı dərmanları vermək olar?
Pediatr tövsiyəsi əsasında yaşa və çəkiyə uyğun dozada parasetamol (acetaminofen) və ya ibuprofen vermək olar. 16 yaşdan kiçik uşaqlara aspirin vermək qəti yasaqdır, çünki bu Reye sindromuna yol aça bilər. Hər zaman dərman qutusundakı doza qaydalarına riayət edin.
Uşaqda qızdırma nə qədər davam edərsə həkimə getmək lazımdır?
Əgər qızdırma 3 gündən çox davam edirsə, hətta uşağın vəziyyəti nisbətən yaxşı görünsə belə, mütləq həkimə müraciət edilməlidir. Uzunmüddətli qızdırma gizli infeksiyanın və ya daha ciddi xəstəliyin əlaməti ola bilər.
Həkimə Nə Vaxt Müraciət Etməli?
Yuxarıda göstərilən əlamətlər özünü göstərdikdə, vaxtında mütəxəssisə müraciət etmək son dərəcə vacibdir. Simptomları gecikdirmək xəstəliyin daha ağır mərhələyə keçməsinə səbəb ola bilər. Xüsusilə simptomlar ağırlaşırsa, uzun müddət davam edərsə və ya gündəlik həyat fəaliyyətinizə mane olursa, mütəxəssisə müraciəti təxirə salmayın. Erkən diaqnoz həm müalicəni asanlaşdırır, həm də xərclərini azaldır. Sağlamlığınız ən qiymətli varlığınızdır — onu qorumaq üçün mütəxəssis dəstəyi almaqdan çəkinməyin.
Azərbaycanda Müalicə İmkanları
Azərbaycanda, xüsusilə Bakı şəhərində müxtəlif ixtisaslarda yüksəkixtisaslı həkimlər fəaliyyət göstərir. Tibb sahəsindəki inkişaf sayəsində ölkəmizdə müasir diaqnostika üsulları və müalicə metodları tətbiq edilir. Xəstəxanalar və tibb mərkəzləri beynəlxalq standartlara uyğun avadanlıqlarla təchiz olunmuşdur. Doğru həkimi tapmaq isə bəzən çətin ola bilər — bu məqsədlə TapHekim.com platforması yaradılmışdır.
TapHekim.com ilə Doğru Həkimi Tapın
TapHekim.com Azərbaycanın ən böyük həkim və klinika kataloqlarından biridir. Platformada 600-dən çox həkimin ətraflı profili mövcuddur — bioqrafiya, ixtisaslaşma sahələri, çalışdığı klinika və əlaqə məlumatları ilə. Bakıda, Gəncədə və digər şəhərlərdə fəaliyyət göstərən mütəxəssisləri ixtisas və şəhərə görə axtara bilərsiniz. Sağlamlığınızla bağlı hər hansı problem yaşadıqda, TapHekim.com-da həkim tapın və vaxtında müraciət edin.
📋 Pediatr Həkimi Axtarırsınız?
Azərbaycanda Pediatr həkimlərinin tam siyahısı və Bakıda Pediatr mütəxəssisləri TapHekim.com-da mövcuddur.
